آیا میدانستید طراحی صحیح دریچه های هوا میتواند مصرف انرژی سیستم داکت اسپلیت را تا ۱۵ درصد بهینه کند؟ انواع دریچه داکت اسپلیت نه فقط پوششی برای کانالها، بلکه جزئی مهم در بهرهوری و زیبایی محیط هستند.
معرفی انواع دریچه داکت اسپلیت
انواع دریچه داکت اسپلیت به دو وظیفه کلیدی پاسخ میدهند؛ توزیع هوا (دهش) و دسترسی فنی (بازدید و برگشت هوا). بنابراین انواع دریچه های داکت اسپلیت عبارتند از، دریچه های خروج هوا و دریچه های برگشت هوا. هر یک از این دستهها دارای تنوع گستردهای از نظر طراحی، عملکرد و متریال هستند که مستقیماً بر کارکرد سیستم تهویه تاثیر میگذارند.
دریچههای خروج هوا (دهش)
یکی از انواع دریچه داکت اسپلیت، دریچههای خروج هوا هستند. این دریچهها با هدایت هوای گرم یا سرد از کانال به فضای مورد نظر، مهمترین نقش را در توزیع یکنواخت هوای گرم یا هوای سرد ایفا میکنند. در واقع، این دریچهها با الگوی پرتاب و جهت هوا، مشخص میکنند که چقدر هوا خوب پخش میشود و چقدر صدای اضافه تولید خواهد شد.
دریچه های خطی
از محبوبترین مدلهای دریچه داکت اسپلیت در معماری مدرن هستند. این مدل ها به دلیل پرههای بلند و موازی، جریان هوا را به صورت باریک و با برد پرتاب بالا ارائه میدهند.
برای سالنهای با ارتفاع زیاد یا راهروهای طولانی، استفاده از دریچه خطی با پره های ۳۰ یا ۴۵ درجه جهت پرتاب جهت دار، بسیار مؤثر است. این دریچهها میتوانند دارای دمپر (جهت تنظیم حجم هوای ورودی) یا بدون دمپر باشند که در پروژههای بزرگ با سیستمهای کنترل مرکزی، دمپر نقش حیاتی در بالانس کردن حجم هوا دارد.
دریچه های مشبک
این مدلها معمولاً به صورت مربع یا مستطیل طراحی میشوند و برای توزیع هوای یکنواخت در سطح وسیع مناسب هستند. دریچه های چهارطرفه یا دوطرفه، هوای ورودی را به سرعت در کل محیط پخش میکنند و برای فضاهایی که سقف کاذب استاندارد (مثل سقف های آرمسترانگ) دارند، مناسبند.
دریچه های اسلوت
نمونهای از لوکسترین انواع دریچه های داکت اسپلیت هستند. این دریچه ها با طراحی بسیار باریک و مینیمال، تقریباً با سقف یکپارچه میشوند. آنها جریان هوا را به صورت لایهای و دقیق به داخل فضا هدایت میکنند و عمدتاً در پروژههایی که پنهان سازی کانال و زیبایی ظاهری اولویت دارد، استفاده میشوند.
دریچه های بازدید و برگشت هوا
اگر بخواهیم به معرفی انواع دریچه هوا بپردازیم نباید دریچه های بازدید و برگشت هوا را نادیده بگیریم. این مورد از انواع دریچه های داکت اسپلیت دو عملکرد همزمان دارند؛ مکش هوای برگشتی و فراهم کردن دسترسی برای سرویس، نگهداری، و تعمیر یونیت داخلی دستگاه داکت اسپلیت. باید سطح باز دریچه برای مکش هوا، با ظرفیت دستگاه همخوانی داشته باشد تا دستگاه دچار مشکل نشود.
تفاوت دریچه های لولایی و وزنه ای
در بین انواع دریچه های داکت اسپلیت، تفاوت کلیدی بین دریچه های لولایی (Hinged) و وزنهای (Gravity) در مکانیزم باز و بسته شدن درب بازدید و میزان فضای مورد نیاز برای تعمیر و نگهداری است. این مقایسه عمدتاً در مورد دریچه های بازدید زیر یونیت داکت اسپلیت کاربرد دارد. در جدول زیر تفاوت دریچه های لولایی و وزنهای مشهود است.
| ویژگی فنی | دریچه های بازدید لولایی (Hinged) | دریچه های بازدید وزنه ای (Gravity) |
| روش بازشو | چرخش روی محور لولا | جدا شدن کامل درب از فریم |
| ایمنی درب | بسیار بالا (بدون خطر سقوط) | متوسط (خطر سقوط درب سنگین) |
| فضای سرویس | نیاز به حداقل فضای باز در جهت باز شدن درب | نیاز به فضای خالی در زیر دریچه برای قرار دادن درب |
| امنیت (قفل) | قابلیت نصب قفل های زیمنسی یا آلنی | معمولاً فاقد قفل مکانیکی |
| دسترسی فنی | محدودتر، اما کافی برای سرویس های روتین | دسترسی کامل برای تعمیرات اساسی |
دریچه های لولایی (دسترسی کنترل شده)
در این مدل های دریچه داکت اسپلیت، درب به وسیله لولا به فریم اصلی متصل شده و مانند یک درب باز میشود. این نوع مکانیزم برای فضاهایی با محدودیت دسترسی یا سقفهای کوتاه، بسیار مناسب است.
مزایای دریچه های لولایی چند مورد است. درب کاملاً جدا نمیشود، پس خطر سقوط یا آسیب به درب و یا فرد سرویس کار وجود ندارد. همچنین در مدلهای بزرگ، لولاها، درب را مستحکمتر میکنند.
از طرف دیگر امکان نصب قفلهای زیمنسی یا آلنی برای افزایش امنیت و جلوگیری از باز شدن ناخواسته درب وجود دارد. در کنار این مزایا، در صورت باز شدن کامل درب، ممکن است در فضای محدود اطراف دستگاه مزاحمت ایجاد کند.
دریچه های وزنهای (دسترسی کامل)
در این مدل های دریچه داکت اسپلیت، درب صرفاً روی فریم قرار میگیرد و با نیروی جاذبه (وزن خود) ثابت میشود. برای بازدید، درب باید به طور کامل برداشته شود.
در دریچه های وزنه ای، دسترسی کامل و بدون مانع به تمامی اجزای یونیت داخلی فراهم میشود که برای تعمیرات اساسی و خارج کردن دستگاه از محل نصب بسیار حیاتی است.
نصب سادهتر و ظاهر مینیمالتر (بدون نمایان بودن لولا) هم مزیت دیگر آن است. البته نیاز به فضای کافی در زیر دریچه برای قرار دادن ایمن درب برداشته شده و خطر سقوط درب در صورت بی احتیاطی در حین جدا کردنريال دو عیب آن است.
انواع جنس بدنه دریچه داکت اسپلیت
جنس متریال به کار رفته در ساخت انواع دریچه های داکت اسپلیت نه تنها ظاهر آن را تعیین میکند، بلکه مستقیماً بر دوام، مقاومت در برابر شرایط محیطی (رطوبت و دما) و همچنین قیمت تأثیر میگذارد.
دریچه های آلومینیومی؛ استاندارد صنعتی
دریچه های آلومینیومی، از پرکاربردترین انواع دریچه داکت اسپلیت در صنعت تهویه هستند. آلومینیوم با خواص فیزیکی ایدهآل، از جمله سبکی وزن، مقاومت فوق العاده در برابر خوردگی و قابلیت رنگ پذیری با رنگ کورهای الکترواستاتیک، برای تقریباً تمامی کاربردها مناسب است.
این متریال در برابر رطوبت بسیار مقاوم بوده و بهترین گزینه برای مناطق شرجی است. قابلیت تولید در طرحهای بسیار متنوع (خطی، اسلوت، مشبک) را دارد. همچنین کیفیت رنگ کورهای تضمین میکند که رنگ دریچه در طول زمان کدر یا پوسته پوسته نخواهد شد.
دریچه های چوبی (MDF/چوب طبیعی)؛ لوکس و دکوراتیو
این انواع دریچه داکت اسپلیت برای فضاهایی طراحی شدهاند که زیبایی دکوراسیون داخلی اولویت اصلی است. معمولاً از MDF با روکشهای مقاوم سازی شده یا چوب طبیعی استفاده میشود. قابلیت هماهنگی با رنگ و بافت دکوراسیون سقف و دیوار، مزیت آن است.
از معایب آن، آسیب پذیری بیشتر نسبت به رطوبت در صورت عدم پوشش دهی کامل با مواد ضد آب (مانند پلی یورتان) و محدودیت در تولید مدلهای بسیار فنی و پیچیده (مانند اسلوت های باریک) است.
ج. دریچه های پلاستیکی (PVC/ABS)؛ اقتصادی و مقاوم در برابر رطوبت مطلق
این مدل ها عمدتاً برای محیط هایی با رطوبت بسیار بالا (مانند استخرها یا سرویس های بهداشتی) یا پروژههای با بودجه محدود استفاده میشوند. مقاومت کامل در برابر آب و زنگ زدگی و قیمت پایین تر، مزیتهای آن است. اما استحکام مکانیکی پایینتر و احتمال تغییر شکل در برابر حرارت بالا یا نور مستقیم آفتاب، از نقاط ضعف این جنس است.
راهنمای انتخاب بهترین دریچه داکت اسپلیت برای هر فضا
انتخاب بهترین دریچه از بین انواع دریچه داکت اسپلیت یک تصمیم مهندسی است که باید با توجه به متغیرهای معماری و فنی فضا صورت گیرد. در جدول زیر یک راهنمای خلاصه برای این منظور است.
| نوع فضا | توصیه دریچه دهش | توصیه دریچه بازدید | ملاحظات کلیدی |
| سالن های پذیرایی لوکس | اسلوت مخفی (آلومینیومی) | وزنه ای با درب کناف/لولایی با درب کناف | زیبایی بصری و پنهان سازی کانال ها |
| دفاتر اداری شلوغ | مشبک ۴ طرفه (آلومینیومی با دمپر) | وزنه ای شیاردار | توزیع یکنواخت و حجم هوای زیاد |
| اتاق خواب ها | خطی ۳۰ درجه (آلومینیومی با دمپر) | لولایی ساده | کنترل مستقل دمای هر اتاق و کاهش نویز |
| مناطق مرطوب مانند شمال کشور | خطی آلومینیومی با رنگ کوره ای | لولایی آلومینیومی | مقاومت در برابر زنگ زدگی و خوردگی |
الف. انتخاب بر اساس ارتفاع سقف و برد پرتاب
در فضاهایی با سقفهای بلند (بیش از ۳ متر)، باید از انواع دریچه های داکت اسپلیت خطی ۳۰ درجه با دمپر یا دریچه های مشبک چهارطرفه استفاده کرد تا هوا به سطح اشغال برسد. در سقفهای کوتاه، دریچه های خطی افقی یا مشبک با پخش گستردهتر ارجحیت دارند تا از جریان هوای مستقیم و آزاردهنده به افراد جلوگیری شود.
ب. انتخاب بر اساس نیاز به بالانس جریان هوا
برای سیستمهایی که چندین فضا را تهویه میکنند (مانند یک داکت اسپلیت برای چند اتاق)، استفاده از دریچههای دهش دمپردار ضروری است. این دمپرها امکان کنترل دستی حجم هوای ورودی به هر اتاق را فراهم میکنند تا بتوان سیستم را بالانس کرد. بالانس حرارتی و هوایی، کلید کارایی سیستم است و به همین دلیل اصول عملکرد دریچه های تنظیم هوا (دمپرها) خیلی مهم است.
ج. اهمیت ابعاد دریچه بازدید
ابعاد دریچه بازدید باید حداقل ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر از هر طرف بزرگ تر از ابعاد یونیت داخلی داکت اسپلیت باشد. این فضای اضافی برای انجام راحت تعمیراتی چون شستشوی کویل ها، بررسی درین و تعویض قطعات است. برای این منظور، مشورت با بهترین شرکت تولید کننده دریچه تنظیم هوا برای تعیین ابعاد دقیق با توجه به مدل دستگاه شما، توصیه میشود.
قیمت و نصب دریچه داکت اسپلیت؛ نکات مهم پیش از خرید
قیمت نهایی انواع دریچه داکت اسپلیت یک فاکتور متغیر است که تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار میگیرد. درک این عوامل به شما کمک میکند تا خریدی مقرون به صرفه و بهینه داشته باشید. عوامل تعیین کننده قیمت عبارتند از:
- نوع دریچه (طرح). دریچه های اسلوت به دلیل پیچیدگی ساخت و نیاز به پروفیلهای دقیقتر، معمولاً گرانتر از دریچه های خطی یا مشبک هستند.
- وجود دمپر. دریچه های دمپردار که امکان تنظیم حجم هوا را فراهم میکنند، به دلیل مکانیسم اضافی، قیمت بیشتری نسبت به مدلهای بدون دمپر دارند.
- جنس و پوشش. آلومینیوم با رنگ کورهای قیمت بالاتری نسبت به پلاستیک دارد. مدلهای چوبی سفارشی هم که خیلی گرانتر است.
- ابعاد سفارشی. تولید مدل های دریچه داکت اسپلیت در ابعاد غیر استاندارد و بسیار بزرگ، به دلیل افزایش مصرف متریال و نیاز به تقویت ساختار (برای جلوگیری از دفرمه شدن)، قیمت را بالا میبرد.
نکات حیاتی در نصب و اجرا
برای یک نصب بی نقص انواع دریچه های داکت اسپلیت، سه نکته حیاتی است. اول، برای ظاهری تمیز و یکپارچه، مطمئن شوید که دریچه ها، امکان نصب پیچ مخفی (توکار) را دارا هستند تا هیچ پیچی روی سطح دریچه دیده نشود.
دوم، توجه کنید که کانال های هوا، به ویژه اطراف دریچه، به خوبی عایق بندی شده باشند تا سقف عرق نکند و راندمان حرارتی هدر نرود. در نهایت، فریم دریچه بازدید باید محکم و کامل بر روی زیرسازی سقف کاذب نصب شود؛ زیرا زیرسازی ضعیف باعث لرزش و صدای ناخواسته در هنگام کارکرد دستگاه میشود.
سخن پایانی در مورد انواع دریچه داکت اسپلیت
در نهایت، انتخاب صحیح انواع دریچه های داکت اسپلیت با توجه به طراحی فنی و زیبایی شناسی، تأثیر مستقیم و بلندمدتی بر کیفیت زندگی در ساختمان خواهد داشت.
